Balladyna: streszczenie i opracowanie

Kirkor szuka żony i za radą Pustelnika wybiera ubogą dziewczynę. Trafia do chaty Wdowy, która ma dwie córki, Alinę i Balladynę. Goplana, nimfa jeziora Gopła, zakochuje się w Grabcu, który zaleca się do Balladyny.

Wdowa ogłasza, że żoną Kirkora zostanie ta córka, która pierwsza nazbiera dzban malin. Alina zbiera szybciej, a Balladyna zabija ją nożem. Goplana zamienia Grabca w płaczącą wierzbę, by nie zdradził zbrodni. Na czole Balladyny pojawia się krwawa plama, której nie da się zmyć.

Balladyna poślubia Kirkora, ale znamię i wyrzuty sumienia nie dają jej spokoju. Kirkor wyrusza z zamku. W jego nieobecności Balladyna zbliża się do rycerza Kostryna, który staje się jej wspólnikiem.

Grabiec, przebrany przez Goplanę za króla kier, nosi koronę Lechitów. Balladyna z Kostrynem zabijają go we śnie i zabierają koronę. Na jej rozkaz ginie też Pustelnik (Popiel III), który zna jej tajemnicę. Balladyna wypiera się matki, a Wdowa zostaje wypędzona w burzę.

Kirkor ginie w walce. Balladyna otruwa Kostryna i zostaje królową. Wdowa, oślepiona, umiera na torturach, nie wydając córki. Jako sędzia Balladyna trzykrotnie orzeka karę śmierci w sprawach własnych zbrodni i ginie od uderzenia pioruna.

W epilogu dziejopis komentuje śmierć królowej. Zakończenie podkreśla ironię romantyczną i dystans autora do baśniowej fabuły.